|
I- ABDÜLAHAD NURİ’NİN HAYATI (1595-1651)
Abdülahad Nuri, XVII. yüzyılda yaşamış Halvetî tarikatının fazilet ve irfanı ile tanınmış önde gelen Osmanlı şeyhlerindendir.[8] Sivaslı olduğu ve 1003/1595 veya 1013/1604 yılında doğduğu rivayetleri bulunsa da birincisi daha doğrudur. Abdülahad Nuri’nin üç nesle kadar olan soy silsilesi Şeyh Evhedüddin Abdülahad -Nûrî b. Musluhiddin Mustafa Safavî b. İsmail b. Ebi’l-Berekât şeklindedir. Baba tarafından kadılar sınıfına mensuptur. Babası Mustafa Safavî Efendi, Mültekâ şarihlerinden Sivas Müftüsü Ebü’l-Berekât İsmail Efendi’nin oğlu; annesi, Ebü’l-Berekât’ın oğlu Muharrem Efendi’nin kızı Safâ Hatun’dur.[9]
Küçük yaşta babası vefat edince, dayısı Abdülmecid Sivâsî tarafından yetiştirilmiştir. Hocası ve mürşidi olan dayısı Şeyh Abdülmecid Sivasî, Sultan III. Mehmet’in daveti üzerine İstanbul’a gittiğinde onunla birlikte İstanbul’a gitmiş, tahsil ve fevzini burada tamamlamıştır. Birbiri ardına kırk erbaîn çıkardığı, bin altı yüz gün sürekli halvet ve itikafta kaldığı rivayet edilen Abdülahad Nûri, zahirî ve batınî ilimlerde tahsilini tamamladıktan sonra irşad vazifesiyle Midilliye gönderilmiş[10], bir süre bu görevini sürdürdükten sonra 1023/1614 de İstanbul Mehmed Ağa tekkesi şeyhliğine, 1631 yılında Fatih Camii, 1641’de Beyazıd Camii, sonra da Ayasofya Camii vaizliğine getirilmiştir.[11] Bu görevde iken 1061/1651 yılında İstanbul’da vefat etmiş ve Eyüp Nişancısında Abdülmecid Sivasî’nin türbesi karşısına defnedilmiştir.[12]
Abdülahad Nûri, hem Halvetiyye tarikatının ana kollarından olan Şemsiyye tarikatının Sivasiyye şubesinin kurucu şeyhi[13] hem de ilmiye sınıfına mensup önemli bir şahsiyettir. O, XVII. yüzyıl İstanbul’unu derinden etkileyen, tarikat mensupları ile Ülemânın temsil ettiği medrese sınıfı arasında büyük tartışma ve çekişmelere sebep olan ünlü Kadızâdeliler zümresine karşı mücadele etmiş, eserlerinde bu tür zahirci, katı din anlayışını tenkit etmiştir. Bu doğrultuda o, tasavvuf çevrelerine karşı şiddetle tavır alan bu harekete karşı mücadeleyi desteklemek amacıyla Ebeveyn hakkındaki risalesine ilaveten “Risale fî cevâzi devrâni’s-sûfiyye” veya Risâletü’t-Deverân li ğavsi haze’z-zamân” ile “Risaletü’s-Semâiyyeti’n-Nûriyye” adlı iki müstakil eser telif etmiştir.[14]
Halvetiye tarikatının Sivâsiyye kolu, Abdülahad Nûrî’ye nispet edilmektedir. Abdülahad Nûrî’nin çoğu risale olmak üzere tasavvuf, akaid, fıkıh ve tefsir konularında o
|
