GİrİŞ Yap

Hak-dilaram · 12.03.2007, 13:49

Sebepsiz yere başkasını suçlamak, bilgi ve belge olmadan bir kimsenin kötü bir iş yaptığını sanmak.

Başka bir ifade ile bir ihtimale dayanarak hüküm vermek, yersiz töhmette bulunmaktır.

Sağlıklı bilgi ve görgüye dayanmadan hüküm vermek, yanılmamıza sebep olabilir.

Duyduğumuz şeylerin çoğu doğru olmayabilir, hatta bir kısmı da kin ve düşmanlığın ürünü olabilir.

Biz duyduklarımızı iyice araştırmadan söyleyecek olursak yanılmış olabiliriz.

Halbuki bu konuda Kur'an bizi uyarıyor:

" Bilmediğin bir şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül bunların hepsi ondan sorumludur. "

Peygamberimiz de; " Her işittiğini söylemek, insana yalan olarak yeter " buyurmuştur.

Yine Peygamberimiz buyuruyor: " Kötü zanda bulunmaktan sakının. Çünkü zan, sözlerin en yalanıdır.''

Zannın hepsi günah değildir. Zaten ayette, zannın hepsinin değil, kötü olan zannın günah olduğu ifade ediliyor. Hüsn-ü zan ise günah değildir.

Bir kimsenin kötü olduğunu ifade eden bir sözü duyduğumuz zaman, kesin bir bilgi ve belgeye dayanmayan bu söz karşısında iyi zanda bulunmamız, günah olması şöyle dursun, tavsiye edilmektedir.

Merhum Elmalılı Hamdi Yazır:

Zannın kaynağı nefiste bir kıyastır. Bir kimse nefsinde kendi hakkında caizdir, diyebildiği ölçüdedir ki, kendine benzettiği kimseler hakkında nefsi bir kıyas ile bir zanda bulunur. Halbuki inanan erkeklerle kadınların kendi nefislerinde fena şeylere cevaz vermemeleri, nezih olmaları gerekir.

Bu sebeple kötü bir söz işittikleri zaman kendilerinden kuşku duymadıkları gibi kendileri gibi saymaları gereken mü'minler hakkında da iyi zanda bulunmaları, suçsuzluğun asıl olduğunu bilmeleri, açık ve görünen halin aksine olan delilsiz sözlere iftira demeleri gerekir.

Günah olan zan, bilgisiz, belgesiz olarak başkasını suçlamaktır.

İyi zanda bulunmak, günah olmadığı gibi ayet ve hadisle de tavsiye edilmiştir. İyi sandığımız kimse, zannettiğimiz gibi değil ise bize bu zandan ötürü bir sorumluluk yoktur. Çünkü kesin bilmediğimiz bir konuda kişilere ancak, iyi zanda bulunabiliriz. Kötü zanda bulunacak olursak, Allah'ın emrine aykırı hareket etmiş olmakla günah işlemiş oluruz.

İnsanlar hakkında iyi zanda bulunmamız gerektiği gibi Allah hakkında da iyi zanda bulunmamız gereklidir. Allah Teâlâ bir kudsî hadiste şöyle buyuruyor:

" Ben kulumun bana olan zannının yanındayım."

Yani kulum beni nasıl zannederse ben öyleyim. Peygamberimiz de:

" Her biriniz ancak Allah'a iyi zanda bulunarak ölsün."

" İyi ve güzel zan imandandır." buyurmuştur.

Demek ki, ayette yasaklanan zan kötü zandır, gereksiz yere insanları suçlamaktır. Nitekim Peygamberimiz:

" Allah Teâlâ, müslümandan, kanını, ırzını ve kendisine kötü zanda bulunulmasını haram kılmıştır. " buyurmuştur.

monaroza · 12.03.2007, 13:54

Sû-izan; Kötü zanna sahip olmak, başkasının hareketini kötü zannetmek demek, yani; kendi kafasındaki değerlere göre yargıda bulunmak, hüküm vermek, bir manada o kişiyi, kendi çerçevesinde mahkûm etmek demektir ki bu, gıybet, iftira, laf taşımak gibi diğer kötülüklere yol açacağından, İnananlar âyetle bundan sakındırılmıştır..

Cenab-ı Hakk, Hucûrat Sûresi’nin 12. Âyetinde şöyle buyurur;

“ Ey iman edenler! Zannın bir çoğundan sakının.

Çünkü bazı zan vardır ki, günahtır...”

Efendimiz aleyhissalatu vesselam da buyururlar ki:

“Muhakkak Allah, müslümanın kanını, malını ve hakkında kötü zan yapmayı haram kılmıştır.”

–İhya-ı Ulum-iddin cilt 6, sh 530-

“ Sûizandan son derece sakının; zira sû-izan, sözlerin en yalanıdır.”

-Müslümanın şahsiyeti sh;190-

Beiüzzaman hazretleri Mesnevi-i Nuriyede,

insanın helakine sebep olacak dört çeşit hastalıktan bahseder.. Bunların biri de sûizandır..

Ve der ki:

“Evet insan hüsn-ü zanna me’murdur. İnsan, herkesi kendisinden üstün bilmelidir. Kendisinde bulunan sû-i ahlâkı, sû-i zan sebebiyle başkalara teşmil etmesin. Ve başkaların bazı harekâtını, hikmetini bilmediğinden kötü görmesin..”

Sû-i zannın dinimizce hoş görülmemesi, yasaklanması böyle..

Bu konuda elbette pek çok hadis vardır...

Benim asıl değinmek istediğim konu;

Sû-i zan etmek kadar, sû-i zanna sebep olmak ta günahtır..

Evet.. Bir insan asla sû-i zanna sebep olmamalı, kardeşini, hakkında sû-i zan ettirmek gibi bir günahı işlemeye- âdetâ- teşvik etmemelidir..

Anlatacağım olayı dileyen kaynağından genişçe okuyabilir.

-Müsned 6/337-

Safiyye Bintu Hay radiyallahu anha anlatıyor:

“Allah’ın Resûlu itikaftaydı.. Bir gece O’nu ziyarete gittim. O’nunla konuştum.. Sonra da dönmek için kalktığımda beni uğurlamak için

benimle beraber kalktı..

Bu sırada ensardan iki kişi yanımızdan geçti. Fakat onlar Hz. Peygamberi görünce acele acele yürüdüler.

Hz. Peygamber onlara şöyle buyurdu:

“Yavaş olunuz. Acele etmenize sebep yok. Zira bu yanımdaki Safiyye’dir.”

Onlar:

“Fesubhânallah ey Allah’ın Resûlu (Aklımıza ne gelebilir ki?. Neden eşiniz olduğunu hatırlatmak lüzumunu duydunuz?) dediler..

Hz. Peygamber hatırlatma sebebini şöyle açıkladı:

“Şeytan insanın kan damarlarında dolaşır. Ben onun kalplerinize şer tohumları atmasından korktum.” Sallallahualeyhivesellem.

Evet sû-izan etmek kadar sû-izanna sebep olmak ta günahtır.

Rabbim sakınanlardan eylesin..

Vesselam..

GİrİŞ Yap

Arama

Online Üye