GİrİŞ Yap

Ayşe Reşad · 28.08.2006, 00:56

İnşaAllah bu bölüm, forumun imla klavuzu olsun

Yazımı Karıştırılan Sözcükler / Yanlış Kullanımlar vs. hepsi hakkında yazalım, tartışalım, paylaşalım inşaAllah..

"Şey" ile yazılan her şey ayrı yazılır. -Bunda şüphelerim var

-

Örnek cümlenin içinde

"De" bağlacı ayrı yazılır.

ÖRN: Benim de katıldığım noktalar var.

İlgi zamiri olan "ki" birleşik yazılır.

ÖRN: Bu seninki mi?

Sıfat yapan "ki" birleşik yazılır.

ÖRN: Çantasındaki anahtar

Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır.

ÖRN: Öyle güzel anlatıyordu ki...

Bütün "severler" birleşik yazılır.

ÖRN: Futbolsever,sanatsever

Birlikte kullanılırken ses düşmesi veya ses türemesi görülen sözcükler bitişik yazılır.

--nasıl (<ne asıl)

--emretmek (<emir etmek)

--affetmek (<af etmek)

birleşen sözcüklerden biri veya ikisi birleşme sırasında "benzetme" yoluyla anlam değişmesine uğrarsa bu tür birleşik sözcükler de bitişik yazılır.
--Ayşekadın (fasulye)

--akşamsefası (çiçek)

--dilberdudağı (tatlı)

AYRI YAZILAN BİRLEŞİK KELİMELER

Etmek,eylemek,olmak,kılmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi ya da türemesi olmuyorsa sözcükler ayrı yazılır.

--arz etmek

--terk etmek

--fark etmek

--azat eylemek

--var olmak

--mutlu kılmak

Deyimleşmiş birleşik fiiller ayrı yazılır.

--hasta düşmek

--hakkından gelmek

--kanına girmek

--hesap vermek

NOT: Ses değişimine uğramadığı halde kalıplaşmış bitişik birleşik fiiller vardır;
--vazgeçmek,başvurmak,elvermek ........

İkilemelerin sözcükleri ayrı yazılır.

--yavaş yavaş

--sağlı sollu

--az çok

--baş başa

--el ele

--yanı sıra

--pisi pisine

Bağlaç olan "ki"nin ayrı yazıldığını belirtmiştik.
Ama dikkat edilecek bir husus var;

Kalıplaşmış kabul edilen birleşik bağlaçlarda "ki" bitişik yazılır.
--mademki
--halbuki
--oysaki
--çünkü
--sanki
--belki

herkez değil herkes

döküman değil doküman

bir çok/bir kaç değil birçok/birkaç

gurup değil grup

inkilap değil inkılap

herhangibir değil herhangi bir

hemşeri değil hemşehri

sandaviç değil sandviç veya sandöviç

şöför değil şoför

ünvan değil unvan

yalnış değil yanlış

yanlız değil yalnız

ebat/evlat/evrak /evliya çoğul eki almaz, zaten çoğuldur bu kelimeler,

Mütevazi değil mütevazı.

Görmemezlikten gelmek değil, görmezden gelmek

Devam edelim inşaAllah

Kaynak: Karakutu

murat23 · 28.08.2006, 11:26

Gençlerin nasıl konuştuğu, hem yazar olarak hem öğretmen olarak beni çok ilgilendiriyor. Bir dil bilinci kazandırabiliyor muyuz onlara?..

Gözlemlediğim kadarıyla, sözcüğün Türkçesini aramak, bulmak ve kullanmak için, bizim kuşaktakilerin gösterdiği çaba pek yok onlarda.

Kullanımı giderek yaygınlaşan yabancı sözcükler için de bir özenme duygusu içine sokuluyor gençler. “yes”, “evet” in yerini almak üzere; “o.k.” (okey), “alright” (olrayt) sıradanlaştı; “bye” (bay) yetmiyor; “çus” la, “çüs” le vedalaşıyorlar artık.

Yine yabancı özentisiyle olsa gerek her cümleden değil, her sözcükten sonra “tamam mı?” diye kendilerini onaylatma gereği duyuyorlar; “süper bir müzik tamam mı; adam parçaya bi girdi tamam mı; yıkılıyor her taraf tamam mı?”

............

Genç sunucuların, izleyicilerden “kocaman alkış!” istediğine çok şahid olmuşsunuzdur. Bu, somut büyüklükler için kullandığımız “kocaman” sözcüğü, bir bakıyorsunuz iyi dilekleri sunmak için kullanılıyor;

“kendinize kocaman iyi bakın”

“Artı” sözcüğü de moda söyleyişlerden bir. Matematik terimi olmaktan çıktı, “orada kalmak size meslekî açıdan ne tür artılar getirdi?” biçiminde, sunucuların diline girdi.

Öğrenci gençliğin dilinde de “dahası, fazlası, üstelik” anlamında kullanılarak hızla yaygınlaşıyor. Şu konuşma kalıbı hiç kimsenin yabancısı değil;

“Gerçekten çok güzel, artı..”

Gençlerin “anlatabilmek” için ne sıkıntılar çektiğini görmek içimi acıtıyor.

“eğer, şayet...” diye söze başlayan bir gencin anlatma sıkıntısı yok mu?..

“Fakat, ama, yani..” diye kıvranan bir gencin?..

Özellikle şu “yani” sözcüğü.. Her kullanımında bilin ki konuşan, meramını anlatabilmek için yardım istiyor. “Yani, yani...” deyip dile getiremediği o şeyin, varsa bir adı, onu bulmaya çalışıyor.

Rahat konuşuyor görünenlerden bir bölümünün ses taklitlerine ne kadar çok yer verdiği de gözümden kaçmıyor; Harşş diye dikildim önüne, şlak diye attım kağıtları”

Bu “anlatamamak” yüzünden bir moda daha hızla yaygınlaşmakta, şaşkınlığını, sevincini, mutluluğunu, kısaca duygularını anlatmaya çalışan genç, yüzünü, gerekiyorsa bedenini o duygunun anlatımına sokup bir çeşit “pandomima” yapıyor; “ben böyle falan oldum.”

Gençlerimize ana dillerini ustaca kullanmayı öğretemezken onlardaki gizli tiyatro yeteneğini mi ortaya çıkarıyoruz acaba?..

Feyza Hepçilingirler

28.08.2006, 14:28

"De" bağlacı ayrı yazılır.

ÖRN: Benim de katıldığım noktalar var

necip fazıl kısakürek üstadın bir şiiri var ben bir dörtlüğünü yazayım mümkünse sizde imla kurallarına uygun olarak düzenleyin sanırım daha kalıcı bir örnek olur.akıllarda kalıcılık adına...

gideriz nur yolu izde gideriz

taş bağırda, sular dizde gideriz

bir gün akşam olur biz de gideriz

kalır dudaklarda şarkımız bizim

n.f.k

Ayşe Reşad · 28.08.2006, 14:32

"gideriz nur yolu izde gideriz

taş bağırda, sular dizde gideriz

bir gün akşam olur biz de gideriz

kalır dudaklarda şarkımız bizim"

n.f.k
Devam edelim inşaAllah, sağolasın kardeşim.

έγŁüŁ · 28.08.2006, 14:48

yukarida feyza hepcilingirlerden alinti yapilmis, "turkce off" onun kitabiydi degil mi?

28.08.2006, 15:18

"Şey" ile yazılan her şey ayrı yazılır.

Gerçi emin değilim demişsiniz. Şiiri yayınlayan sitede bu şekilde ifade edilmiş.

Bir şey koptu benden, şey, Herşeyi tutan bir şey.
Benim adım bay Necip, babamın ki Fazıl bey,

Ayşe Reşad · 29.08.2006, 02:19

έγŁüŁ´isimli üyeden Alıntı

yukarida feyza hepcilingirlerden alinti yapilmis, "turkce off" onun kitabiydi degil mi?

Evet eylül, "Türkçe Off " isimli kitaptan o yazı. Okudun mu?

Ayşe Reşad · 29.08.2006, 02:26

muhacir´isimli üyeden Alıntı

"Şey" ile yazılan her şey ayrı yazılır.

Gerçi emin değilim demişsiniz. Şiiri yayınlayan sitede bu şekilde ifade edilmiş.

Bir şey koptu benden, şey, Herşeyi tutan bir şey.
Benim adım bay Necip, babamın ki Fazıl bey,

Necip Fazıl'dan aynen aktarma ise doğrudur tabii ki, malum Şairlerin Sultanı..

Bir de şu alttaki yazıyı okuyun kardeşim; Bu yazıyı görünce emin değilim demiştim zaten ben de..

Aramızda Türk Dili okuyan var mı kardeşler?

-----------------------

Cinlerimiz Tepemizde isimli bir blog okuyorum da tevafuk oldu, üstteki konuyla ilgili şu yazıyı aktarmak istedim:

Kılavuzu, imla kılavuzu olanın...

Reklam Yazarı olarak çalıştığım yıllar boyunca, herşey bitişik mi yazılır ayrı mı, İstanbullular mı, İstanbullu’lar mı, şu kelimenin baş harfleri büyük mü, küçük mü, bu kelimenin yazılışı Türk Dil Kurumu İmla Kılavuzu’nda böyle, Adam İmla Kılavuzu’nda böyle pek biz n’apcaz gibi binlerce soruya muhatap olmuş biri olarak, artık isyan ediyor, bu konulara reklam yazarlığına yeni başlayan arkadaşlar için açıklık getirmek istiyorum;

öncelikle rahat olun arkadaşlar, tüm sorunlarınızı çözeceğim...

Meseleye özel isimlerden başlayalım;

mesela “Marmara Denizi” sizce nasıl yazılmalıdır?..

M de büyük D’de büyük dediğinizi duyar gibiyim...

Maalesef cevabım hayır...

İmla Kılavuzu’ndaki kurala göre Marmara Denizi’ni, Marmara denizi olarak yazabilirsiniz.

Neden mi?

Kurala göre, eğer sadece Marmara dediğinizde, ilk akla gelen Marmara deniziyse; çünkü bölgeye ismini veren aslında deniz; bu durumda denizi küçük yazabiliyorsunuz.

Ama gelelim Çanakkale Boğazı’na, Ç’yi büyük B’yi küçük yazmaya kalkarsanız başınız belada demektir. Çünkü Çanakkale aslında şehrin ismi, boğaz ismini şehirden almış, bu durumda Ç’yi de büyük B’yi de büyük yazacaksınız...

İmla Kılavuzu’nun bu kuralına göre ortaya şu sonuç çıkıyor, reklam yazarıysanız çare yok, coğrafya da çalışacaksınız...

Ama benim size nacizane tavsiyem, siz yine de Marmara Denizi’ni büyük yazın, aksi takdirde işler basıldıktan sonra müşterinizle uzun coğrafi tartışmalar yapmak zorunda kalabilirsiniz.

Peki İstanbul’lular mı? İstanbulu’lar mı? İstanbullular mı?..

Bakın kural ne diyor, özel adlardan türetilmiş sözcükler de ekler kesme ile ayrılmaz.

Yani, Muğlalı, Mardinli vs... yazarken kesme kullanılmaz...

Buraya kadar iyi, güzel, hoş da “Berlinli” yazmaya kaltığınızda imla kılavuzu ayaklanıyor, yok kardeşim kesme işaretsiz yazamazsın diyor.

Çünkü neymiş efendim yabancı sözcüklerden türetilmiş eklere kesme koymak mecburiymiş... Yani Berlin’li yazakcakmışsınız.

Anlayacağınız İmla Kılavuzu yabancı sözcüklere kota koymuş, öyle ellerini kollarını sallaya sallaya cümle içinde kesme işaretsiz dolaşamayacaklarmış.

Vallahi bana sorarsanız buyrun gelin ben bu kuralı yıkalım derim; yapmayın etmeyin Berlinlileri, Madridlileri, Belgradlıları birbirinden ayırmayın derim...

Gelelim “herşey” konusuna, reklam yazarlarının en büyük dertlerinden biridir “herşey”. Çünkü “herşey” kelimesi imla kılavuzunda yer almaz bu yüzden üzerinde çeşitli rivayetler yapılır...

Peki nasıl yazmalı, ne yapmalı?..

Bakın bileşik kelimeler için kural ne diyor. Eğer ikinci kelime anlamını yitirmiyorsa ayrı, yitiriyorsa bitişik yazılır.

Herşey kelimesine baktığımızda, şey kelimesi anlamını yitirmediği için kurala göre “her şey” şeklinde yazılmalı değil mi?.. Evet, dediğinizi duyar gibiyim...

Ama öyle değil, herşey bitişik de yazılabilir!

Hemen bir örnekle açıklayayım...

Mesela “Braun’da her şey %20 indirimli” derseniz, buradaki “her şey”i ayrı yazarsınız çünkü burada şey kelimesi Braun’da satılan her bir ürünü kastemektedir...

Amma velakin, gelin görün ki “Braun’u herşeyden çok seviyorum” derseniz, işler değişir, buradaki “şey” kelimesi tek başına bir anlam ifade etmemekte, “herşey” diğerek bambaşka bir bütün ifade edilmektedir...

Bir cümleyle konuyu özetlemek gerekirse; Mardinli sevgilinizi herşeyden çok sevin ama ona Berlin'liler mağazasındaki her şeyi almayın.
Görüşürüz, dertleşiriz...
posted by Murat Doğu at 17:12

έγŁüŁ · 29.08.2006, 08:11

sevgili monaroza abla necip fazilin kullandigi imlayi bugun icin baz alabilecegimizi dusunmuyorum. mesela siirlerinde belki duzeltimler yapilmis olmakla birlikte tiyatro eserlerine bakarsaniz bugunku yazimlardan cok farkli bir imla kullanildigini goreceksiniz...aklimda kalan basit bir ornek : cumhuriyet kelimesini cümhuriyet diye imla etmesi gibi...

ornegin merhum ahmet kabakli bugun bizim "bekleyen" diye imla ettigimiz kelimeyi o buyuk turk edebiyati isimli ansiklopedik kitaplarinda "bekliyen" diye imla etmis...

nasil ki dil canli bir varliksa ve zaman icinde semantik anlamda degisikliklikler olusuyorsa bazen imlada da oyle degisiklikler olabiliyor.. isin kotu tarafi; diger diller bunu bir kaliba baglamis olup cok az degisiklik olmasina ragmen bizde degisikliklerin neredeyse her on yilda bir gundeme gelmesidir.

Hak-dilaram · 29.08.2006, 08:58

konu güzel seyrediyor....

açıkçası ben kendi imlamı ha geliştirdim, ha geliştireceğim sürecindeyim

bazı umum kullanılan imla kaidelerinin yazılarımda boğucu tesir vesilesi olduğunu farkettiğimde, derhal o kaideyi eğip büküp, bana özel bir şekillendirme ile sıfır jelatin yazım dünyasına hediye ediveriyorum.

GİrİŞ Yap

Arama

Online Üye